Шавынь

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кид доно ӹштӹмӹ шавынь
Сувенир Savon de Marseille шавынь

Шавынь - вӹдеш ярлалтшы мышмы масса (пингӹдӹ лаштык ӓль ныгыды масса). Тенгеок каваштым мышмы дӓ итӹрӓйӹмӹ косметика средства семӹнь кычылталтеш. Кырык да Кожла сирыштӓт сувенир шавыньым ӹштӓш лиэш дӓ шавынь вӹлӓн, опталмы формым йӓмдӹлен, "Шӓлӓ Кырык сир", "Шӓлӓ туан вел", "Салымсола шавынь", "Кожла сир" дӓ мол текствлӓмӓт марла сирӓш лиэш.

Шовын моющий шукертак чарнен йӧн гына лийын, кызыт тудым литературышто кучылталтыныт, отбеливание, чиям да ятыр моло областьым ыштыме. Кызытсе саманыште кугу паша кидым шовын налын, тудо тыглай деч чот ойыртемалтеш шовын, йӧнозанлык масштабым ыштат. Тудо эн формо да тӱрлӧ тӱсан лийын кертеш, тыгак пуш деч посна кертам, тудын лиеш. А паша кидым шовын кок тӱҥ ойыртемже – тудын денат декоративность эксклюзивность. Пӧлекым кидыш шовын да шке пашажым сай йӧн лийын кертеш шыматен. Садлан чӱчкыдын кидым шовын паша сувенирым тыгак мане.Ондак мылам сита сертификаций кужу лийын процесс, тудо тудын тудлан келшеда семын тергалтме годым лӱдыкшыдымылык нормын да текшыралтын. 2009 ий лӱдыкшыдымылык правилым семын шовын да сертификаций деке кызытсе деч ойыртемалтше чот йодын.  Мылам граждан коклаште пеш популярно сувенирым веле огыл, тудым шке налза. Тудо йодыт кугу унагудо, ресторан, моло организаций ден моторлык салоныш, тудлан суаплыкым калык. Шовын дене кылым йодыт кугемын сувенирым, йодеш шовын, серийно ыштен, возен. Шовын утларак ыште да чыла шке еҥак ямдылаш тӱҥале.[1]

Историй[тӧрлӓш | вики-текстым тӧрлаташ]

Археолог-влакын мумо эн акрет табличкым ямдылен нерген морфемым гана шовын вӱд, тудо м. э. марте 2500 найсмит тыгерак ыштеныт: ломыж ден варна пушеҥге каза коя налеш, да шолтымо вудым темыза.

Акрет египетыш гигиене содом кучылташ. Тыгак папирусышто Эберс (м. э. марте 1550 ий) гыч янлыкым ушештарат мылоподобный ик субстанций (комбо) дене вулно да кушкыл-влак коя (галенит экстракт) але шинчалыш карбонат (нил луктеш).

Акрет римыште кумдан кучылтмо йӧн да монь моющий, икымше гана кушто вашлийыныт шовын (л. sapo, романысе варажым шуко йылмышке куснаш) Плиний деч Кугурак «Пӱртӱс историй-влак» шовын 77 ийыште м. э. ушештарымаш домострой литератур сонар (xvi-шо курым).

Vii курымышто шовын неаполь гильдийыште ышташ лиеш. Xiv курымеш мылам европо мучко лиеш. «Вургемым чиктыме деч ончыч, тудым сӧрастарымым да шовын дене мушкаш. Английыште шовын доступен икмыняр видше. Сай — кастильский, тудым ужалаш брикет (cakes). Тудо испанийыште средиземноморский гыч ыштыме, команмелнам потам шукырак, утларак пеҥгыдын да тыге мылам молан кочын шагал лектеш, йӱдвел европышто. 4 пенсыш монар тудын верч шогыман. Шулдырак ошым, сур да шем английыште озанлык шовыным ыштат. Тиде вишкыде шовын (80 ик печкеште-XIV курымын ийже. пенсыш 4 ий наре шогат шиллинг 13); использование для кӱ лӱмеш уша. У прачке, вургем мушмо оҥа тазыш але вӱд ӱмбак тайнышт такыртеныт да, йол шем тамга шовын деч лӱдеш. Пӱртӱс, йытын шовын ок шемем ош мушкын, мо верештын шерге шукырак налат гын, ош. Кидым мушман вишкыде шовын ок лий, тудо тунамак коваштыже локтылалтме — сита вӱдотыза ончалеш, кид-йолжым леведмек прачке. Но кушто тудо шуко лукташ лиеш: шапаш уэмдыме генрих ланкастер шовын, сӱретан 1391 ийыште походышто пруссия кая».

Шовын да религий дене пырля российыште византий гыч толын. Тушто икымше гана мылам грамотым новгородысо кӱза. I Пӧтыр кумылаҥден Мыловарение гынат, военно-промышленный комплекслан: посто да шовын дене мушкаш годым тудо парусин.

1808 ийыште француз шеврель мишель эжен химик-влак (1786-1889) шовын фабрик оза йодеш почеш палемдыме состав дене кылдалтын. Анализ лектышат уло, мо шовын — шинчал коя тиде кукшо вартышым натриевый (карбоновый) кислота.

1864 ийыште москваште икымше производствым почаш генрих брокар француз шовын, ӱжара фабрикыште ончыкылыкшым ужат. Тудо сеныше лиеш, молан манаш гын, ынде мылам нужна ен да кучылт кертеш: «шовын калык» 1 ырым шога.

Европышто да америкыште лийше процесс мыловарение мучаш нартас 1930 кӱрылтын-кӱрылтын дене пырля процесс ий гидролиз (шелым) паром шовын вӱд башне да кугу коя давленийым.

References[тӧрлӓш | вики-текстым тӧрлаташ]