Сократ

Ирӹкӓн энциклопеди Википеди гӹц материал

Сокра́т (кугезӹ грек: Σωκράτης, лат.: Sokrates, 469 и Х.ш.я., Афины — 399 и Х.ш.я. тӹшток) — кугезӹ грек философ, кыдым Вадывел Европыштыш философилӓн негӹцӹм пиштӹшеш шотлаш лиэш. Сократ философиштӹ пӧрттӱ дон йӹрвӓш ылшы тӱнымбалым веле агыл шотыш нӓлӹн, тӹдӹ эдемӹмӓм шӹмлӓш дӓ ынгылаш ӱжӹн, тенге эткым ынгылымаш шачын. Философ семӹнь Сократ эдемӹн пӧрттӱ дон кайышыжым яжоэмдӹмӹ верц ылын. Эдемвлӓ гӹц ядыштмаш ти шотышты яжо кӹцкӹвлӓм канден кердеш: эдем гӹц философи дӓ этика ядмаш гишӓн иктӓмам ядат гӹнь, тӹдӹ ядмашеш вӓшештӹмӹжӹ анзыц шаналта дӓ тенге ти ядмаш ӓшешӹжӹ вазеш. Шамаклан, эдем пуры ылмы дӓ пурым ӹштӹмӹ гишӓн пӓлӓ гӹнь, тидӹм тӹдӹ автоматически ӹштӓ. Сократ ӹшке тымдымашвлӓжӹм пумагаэш сирӹде, но диалектикын йӧнвлӓжӹ доно ӹшке шанымашвлӓжӹм ӹшке тыменьшӹвлӓлӓнжӹ пуэн. Тыменьшӹвлӓжӹ логӹц Платон тӹдӹн шанымашвлӓжӹм диалогвлӓш пиштен, кышты Сократын лӹмжӹ ӓшӹндӓрӓлтеш. 399-шӹ ин Х.ш.я. Сократым халан йымывлӓжӹм ваштылеш дӓ критикуя, ӹшкӹлӓнжӹ у йымывлӓм шанен лыктын дӓ самӹрӹквлӓн вуйыштым пыдырата манын, тӹдӹм вуйнаматеш лыктыт дӓ суят. Афины халан ирӹкӓн гражданинжӹ ылынат, тӹдӹм казньыделыт, тӹдӹ ӹшке ӹшкӹмжӹм ядым нӓлӹн, пуштын.

Ӹлӹмӓшӹжӹ[тӧрлӓш]

Сократ – скульптор, салтак дӓ философ[тӧрлӓш]

Сократын судшы[тӧрлӓш]

Колымыжы[тӧрлӓш]

Сократ гишӓн сатирывлӓ[тӧрлӓш]

Сократ лачокат ӹлен ӓль уке, тидӹ гишӓн ядмаш[тӧрлӓш]

Сократын йӧнвлӓжӹ[тӧрлӓш]

Философижӹ[тӧрлӓш]

Пӓлӹмӓш[тӧрлӓш]

Пуры ылмаш[тӧрлӓш]

Сократ политика гишӓн[тӧрлӓш]

Мистикыжы[тӧрлӓш]

Метафизика, космологи дӓ пӧрттӱ гишӓн тымдымашыжы[тӧрлӓш]

Диалогвлӓжӹ[тӧрлӓш]

Сократын философин кишӓвлӓжӹ[тӧрлӓш]

Сократиквлӓ дон вес тӹдӹн тымдымашыжым шӓрӹшӹвла[тӧрлӓш]

Сократ философын примержӹ семӹнь[тӧрлӓш]

Тенгеок анжы[тӧрлӓш]

Ажедмашвлӓ[тӧрлӓш]

Тидӹмӓт анжал[тӧрлӓш]